4 Mei Nationale Dodenherdenking   5 Mei Bevrijdingsdag           Opdat wij vergeven maar nimmer vergeten 
Muziek aan

In de ochtend van de zeventiende September 1944 stijgt in Engeland wellicht het grootste
luchtlandingsleger aller tijden op en begint aan de reis richting het doelgebied; Nederland.
Zowel onder de burgers op de grond die de vliegtuigen 'en masse' zien overkomen, als onder de manschappen die zich in die vliegtuigen bevinden heerst een gevoel van 'nu gaat het gebeuren'.
In de transportvliegtuigen en 'gliders' bevindt zich de eerste 'lift' van het "1st Allied Airborne Army".
Ze worden begeleid door honderden jachtvliegtuigen die uit alle delen van Engeland zijn verzameld.
Zij moeten deze enorme armade van vliegtuigen tegen aanvallen van Duitse jachtvliegtuigen en luchtafweergeschut beschermen.Dit alles is opgang gebracht door de Britse veldmaarschalk Montgomery.

Het is de bedoeling om drie volledige luchtlandingsdivisie's: 1st British, 101st US, 82nd US Airborne division's en een onafhankelijke brigade: de 1st Polish Independent Parachute Brigade, ruim 30.000 man plus materieel en voorraden, achter de Duitse linie neer te 'droppen'.
Vervolgens is het hun taak om snel en efficiënt een aantal vitale bruggen over de Maas, Waal en Rijn te bezetten en te behouden. Deze bruggen bevinden zich in een "corridor" die loopt vanaf de frontlijn aan de Belgisch-Nederandse grens via Eindhoven, Son, Veghel, Uden, Nijmegen tot aan het ruim honderd kilometer verderop gelegen Arnhem. Dit deel werd "Market" genoemd.

De corridor.

Op het moment dat de parachutisten boven de hun toegewezen landingszone's "jumpen" zal vanaf de Belgische grens het grondoffensief worden ingezet. Dit zal worden uitgevoerd door eenheden van het Dertigste legerkorps, dit korps staat weer onder bevel van het Tweede Britse leger. En dit leger valt weer onder het bevel van de 21st Army Group, waartoe de 1st Canadian Division ook toebehoort. Zij zullen met hoge snelheid moeten oprukken, en contact maken met de parachutisten die de bruggen bezetten. Dit is nodig omdat ze,niet in de laatste plaats, zo snel mogelijk Arnhem moeten bereiken maar ook om zo snel mogelijk contact te maken met de parachutisten die de bruggen moeten bezetten en de weg waarlangs de grondtroepen moeten oprukken. Dit is van vitaal belang, omdat de parachutisten maar licht bewapend zijn, en het maar voor een beperkte tijd kunnen uithouden zonder steun van de grondtroepen met hun zware wapens(Tanks en Artillerie). Mochten de para's de corridor niet open kunnen houden dan komt de gehele operatie in groot gevaar: de para's lopen de kans vernietigd te worden en de grondtroepen kunnen veel moeilijker verder optrekken. Dit deel van de operatie is door de plannenmakers "Garden" genoemd, waardoor de volledige naam "Market Garden" wordt.

Dit alles had natuurlijk een bedoeling, meer dan alleen een smalle weg (de corridor) met bruggen over een lengte van honderd kilometer te bezetten en te behouden. Nee het uiteindelijke doel dat Montgomery hiermee wilde bereiken was, om via een achterdeur Duitsland binnen te vallen hiermee de beruchte "Siegfriedlinie" links te laten liggen. En om daarna het Ruhrgebied (industriegebied) binnen te vallen en naar de NoordDuitse laagvlakte te kunnen uitbreken, waar de gemotoriseerde eenheden enorm in het voordeel zouden zijn. Andere voordelen die hieruit zouden kunnen voortvloeien waren o.a. : de Duitse strijdkrachten in West-Nederland zouden geïsoleerd worden, enkele V2-lanceerplaatsen konden misschien bemachtigd worden en de havens van Antwerpen en Rotterdam zouden sneller ter beschikking komen te staan wat voor de bevoorrading van de oprukkende legers een enorme verbetering zou betekenen.

Tanks rollen over de Waalbrug bij Nijmegen.

En zo daalt verspreid over verschillende landingszone's (LZ) de eerste 'lift' neer op Nederlandse bodem. Het overbrengen zal helaas plaatsvinden in drie afzonderlijke 'lifts', hetgeen een ernstige belemmering is voor de commandanten te velde, zij beschikken niet meteen over de volledige gevechtskracht van de divisie's om de aanval te beginnen. En die strijdmacht zal nog wat verder inkrimpen omdat ook de LZ's nog beveiligd moeten worden voor de volgende lifts en bevoorradingsdroppings die later in de operatie gepland staan.
Dit zal later één van de problemen zijn waarmee de para's geconfronteerd worden, andere problemen later in de strijd zullen ook een beslissende rol spelen zoals; het gebrek aan luchtsteun, slechte radiocommunicatie en niet in de laatste plaats de Duitsers!.

Maar op die Zondag in September verloopt alles nog goed, de meeste manschappen en hun materieel komen daar terecht waar zij volgens de plannenmakers in Engeland behoren te zijn.
En langzaam aan beginnen de diverse eenheden zich te verzamelen en begeven zich richting de hun opgegeven doelen. Eenheden ondervinden nog weinig tegenstand en de eerste 'lichte' doelen worden spoedig bereikt, de stemming is dan nog goed. Dit komt mede doordat de Duitsers volledig zijn verrast door deze aanval, en maar langzaam de aard en omvang begrijpen.

Garden eenheden op weg.

Maar naarmate de aanval in dagen, later kan men zelfs van uren spreken, begint te vorderen beginnen de para's de eerste tegenstand van de Duitsers overduidelijk te voelen. Na de eerste schok en met een beter beeld van het geheel, maken de diverse commandanten een begin met het organiseren van een verdedings/aanvalsplan.Hier en daar begint men dus ook al met tegenaanvallen op de para's nu nog door losse eenheden die in de buurt zijn. De tegenstand die de para's ondervinden blijkt fel maar niet genoeg, en ze blijven richting de hun gestelde doelen oprukken. Maar naarmate de strijd zich voortzet komen de para's voor een niet prettige verrassing te staan....

Er komen steeds meer berichten binnen van eenheden die op zware tegenstand stoten, maar dat is iets wat de commandanten normaal vinden meer verontrustend is dat die tegenstand wordt veroorzaakt door Duitse eenheden, die volgens de plannen helemaal niet in het operatie gebied mogen voorkomen!(Deze eenheden waren al afgeschreven door de militaire top.) Daarnaast blijken dit redelijk tot goed uitgeruste gevechtseenheden te zijn, met een lange staat van dienst, ondermeer aan het Oostfront en Frankrijk.

Was de stemming aan het begin nog zeer optimistisch, na enkele dagen van felle gevechten beginnen ook de grootste optimisten onder de de para's een niet weg te krijgen gevoel van twijfels te onwikkelen over de afloop van deze operatie. Ondanks dat de meeste manschappen en materieel geland zijn en zich op de juiste bestemming bevinden is de situatie verre van stabiel te noemen. De goed getrainde parachutisten blijven echter hopen dat het Dertigste legerkorps zoals gepland zal arriveren en daardoor de noodzakelijke zware ondersteuning kan leveren. De druk van de Duitsers begint overal voelbaar te worden, en lijkt naarmate de uren verstrijken alleen maar toe te nemen. De aanvallen vinden niet plaats in bepaalde gebieden, maar over de gehele lengte van de corridor en hier en daar zelfs met succes. Na drie dagen van strijd, komen de geallieerde bevelhebbers er achter dat dit geen 'zacht gekookt eitje' blijkt te zijn.

Britse para's - 'De Red Devils'.

De Amerikaanse para's hebben bijna alle bruggen nu in handen, behalve de verkeersbrug bij Nijmegen, en hebben contact gemaakt met de voorste eenheden van het grondoffensief. Dit is goed voor het moreel, ze hebben nu de steun van de zwaardere wapens. Maar ze kunnen hun aandacht niet laten verslappen ondanks deze extra steun, de Duitsers blijven felle aanvallen uitvoeren. In tegenstelling tot hun Amerikaanse collega's moeten de Britse parachutisten (Red Devil's) rondom Arnhem het nog wat langer zonder de steun van de grondtroepen doen, zij bevinden zich in de meest vooruitgeschoven positie achter de Duite linie's.[En helaas moet de totale Brits/Poolse strijdmacht in 3 dagen worden overgevlogen!]

Maar veel erger is het feit dat de Britten de belangrijke verkeersbrug bij Arnhem nog niet volledig hebben weten te bezetten. Ze hebben slechts één deel van de brug in handen; de Noordelijke zijde, en dit slechts met een totaal ontoereikend aantal manschappen van diverse eenheden van de divisie. Andere delen van de divisie proberen uit alle macht de belegerde mannen bij de brug te bereiken, maar stranden steeds weer op (te) zware Duitse weerstand, uiteindelijk zullen zij het moeten opgeven. Desondanks hoopt de kleine strijdmacht bij de brug op het, op tijd aankomen van de grondtroepen zodat een gezamelijke aanval vanuit het Zuiden en Noorden de brug alsnog in Geallieerde handen zal doen vallen.

De Amerikaanse para's in het Zuidelijke deel van de corridor, begrijpen de situatie waarin hun Britse collega's verkeren en met de hulp van tanks van de grondtroepen, zetten zij een alles of niets aanval in om de Waalbrug bij Njimegen in handen te krijgen. Van twee kanten zullen ze de brug aanvallen, dit vereist dus dat ze de rivier de Waal met bootjes over gaan steken! Helaas moeten deze boten uit de achterste gelederen van het XXX-Corps komen. Deze moeten zich een weg banen langs een enorme colonne voertuigen, via een smalle weg, hierdoor moet men het tijdstip van de aanval een paar keer verzetten. En zo zal de aanval ipv in het donker, bij licht plaatsvinden...jammer maar helaas, de jongens bij Arnhem kunnen niet veel langer standhouden.

En na een felle meedogenloze, aanval waarbij aan beide zijde veel slachtoffers vallen, slagen de para's in hun opzet. De laatste hindernis in de corridor naar Arnhem is genomen, en vele uren achter op schema rollen dan eindelijke de tanks van het Dertigste legerkorps over deze zo belangrijke verkeersbrug bij Nijmegen. Alles wat de dodelijk vermoeide para's nu verwachten is, dat de tanks als een razende optrekken naar Arnhem om hun collega parachutisten daar zo snel mogelijk te ontzetten uit hun benarde positie....maar de Britten blijven in en om Nijmegen zitten. De tankcommandanten hebben hun orders om te wachten op o.a. de infanterie.

Onbegrijpelijk vinden de 'yanks' dit, ze begrijpen gewoon niet waarom de tankeenheden niet rechtstreeks doorstoten naar Arnhem. Hebben ze dan een gewaagde aanval uitgevoerd, met veel doden en gewonden als gevolg, voor niks? "De Britten vechten soms teveel volgens het boekje" zeggen de Amerikanen, generaal Patton had meteen de situatie benut menen ze maar generaal Montgomery is een behoudener commandant.
De Britten willen wel, echter ze hebben problemen de Amerikanen geen weet van hebben. Een probleem dat men tegenkomt is dat het terrein totaal ongeschikt is voor operatie's met tanks. Het is wachten op de eigen infanterie.

Er zijn zelfs enkele Amerikaanse ondercommandanten die op eigen houtje naar Arnhem willen doorstoten, maar zien dan ook in dat zoiets niet gaat. Met een gebrek aan mensen en voorraden zou dit ernstige problemen geven in hun deel van de corridor, aangezien het nog steeds niet veilig is omdat de Duitsers,
nog steeds druk uitoefenen op de Amerikaanse positie's. En omdat men dus geen mogelijkheid heeft/ziet om voor donker nog naar Arnhem door te stoten besluit men om bij Nijmegen de nacht door te komen, ondanks dat de Britse para's bijna in Arnhem aan hun vingernagels hangen......

Amerikaanse parachutisten.

Op het moment dat in het verder opgelegen Nijmegen bovenstaande cruciale beslissing wordt genomen,is het doek echter al voor de klein strijdmacht rond de brug gevallen. Verstoken van munitie, medicijnen, manschappen en andere noodzakelijke voorraden hebben de laatste strijdbare mannen hun posities verlaten. Ze proberen naar eigen linie's te komen buiten de stad. Alle pogingen om de mannen bij de brug te bereiken werden keer op keer gestuit door sterke Duitse tegenaanvallen om te voorkomen dat de gehele divisie zich dood loopt tegen die muur, neemt men de beslissing om de aanvallen te stoppen en terug te vallen op een verdedigingslinie buiten Arnhem. Tevens raakte de divisie zo verzwakt dat nieuwe aanvallen niet meer mogelijk waren. Er wordt besloten terug te vallen in en om Oosterbeek dat nog redelijk in stevige handen is.

Men wil een nieuwe lijn(perimeter)bezetten om beter stand te kunnen houden en zo een bruggehoofd op de Noordelijke oever te, kunnen vormen. Hierdoor zou voor de eenheden van het Dertigste legerkorps een redelijk veilige oversteekplaats gevormd worden. Voorop gesteld dat die eenheden optijd arriveren in dat gebied voordat de Britse divisie onder de voet wordt gelopen door de steeds sterker wordende Duitse aanvallen. Maar de perimeter wordt helaas niet bezet door een voltallige divisie zelfs niet door complete eenheden hiervan. Het zijn slechts restanten van eenheden die de verdediging op zich nemen, eigenlijk heeft de divisie al opgehouden te bestaan. Veel mannen zijn gewond, vermist of gedood, het zijn kleine groepen mannen die met de moed der wanhoop proberen stand te houden tegen een enorme overmacht.

Het enige dat hen nu nog kan redden is de aankomst van de laatste 'lift' die van de Polen, of het verschijnen van de tanks van het Tweede Britse leger op de Zuidelijke oever. Maar de aankomst van de Poolse brigade zou geen verlichting brengen in de situatie, na de landing in de omgeving van Driel blijkt dat de Polen ook een veer hebben moeten laten ten aanzien van hun gevechtskracht. Ook het feit dat de Polen, vanwege het weer in Engeland, later zijn overgevlogen speelt een rol. Was het mogelijk geweest om ze eerder naar de Britse sector over te brengen dan was de situatie MISSCHIEN anders geweest.

Zij krijgen ook te maken met felle Duitse aanvallen, en ondanks dat moet toch worden geprobeerd om de troepen bij Oosterbeek te versterken. En met de hulp van enkele aanwezige eenheden (lichte verkenners) van het Dertigste korps worden verschillende pogingen ondernomen om troepen en voorraden binnen de Oosterbeekse stellingen te krijgen. Maar die moeten ook gestaakt worden door de felle Duitse aanvallen, slecht een hele kleine groep Polen bereikt de Britse stellingen.
Nu na aankomst van de Polen en het bereiken van de Zuidelijke oever door enkele eenheden van "XXX-corps" het niet mogelijk lijkt de para's te ontzetten vindt er overleg plaats tussen verschillende commandanten.
En ze komen tot de conclusie dat het beter is om de mannen die zich nog in de perimeter bevinden terug te halen. En zo op 26 September worden de restanten van de eens zo trotse divisie eindelijk teruggehaald. Ondanks alle inspanningen van de Amerikaanse en Britse para's en de grondtroepen komt aan dit "avontuur" een droevig einde.

Amerikaanse parachutisten.

Aan dit gewaagde plan houden de geallieerden weinig over. Niet op de laatste plaats een lange lijst aan doden en vermisten, ook bezitten ze nu een stuk "weg" van honderd kilometer diep in de Duitse linie's.
Die ook nogeens behoorlijk kwetsbaar is tegen Duitse aanvallen. Arnhem en daarmee de verkeersbrug,
kan niet worden ingenomen door de Geallieerden. En daarmee kunnen de andere voordelen ook niet benut worden. Het einde van de oorlog lijkt hierdoor opeens weer enorm ver weg. De geallieerde legers zullen langer moeten door vechten om de Duitsers te verslaan, en de bevolking van Nederland staat een moeilijke tijd te wachten, ook zij weten dat de oorlog nog wel even kan gaan duren.Een lange koude kerst staat voor de deur, nieuwe plannen zullen moeten worden gemaakt.

De meeste historici zijn het met elkaar eens, dat gedurende de eerste 24uur van D-Day de verliezen tussen de 10.000 en 12.000 man bedroeg. Gedurende de negen dagen Market Garden bedroeg dit aantal, van de gecombineerde verliezen(luchtlandings- en grondtroepen), aan doden, gewonden en vermisten meer dan 17.000 manschappen.